Sok owocowy w każdym wieku i na różnych etapach życia: dzieci

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań w zakresie weryfikacji powyższych informacji i dbałości o ich rzetelność. Informacje kierowane są do specjalistów z dziedziny zdrowia i nie mają charakteru komercyjnego. Nie są przeznaczone bezpośrednio dla konsumentów. AIJN, Europejskie Stowarzyszenie Soków Owocowych nie ponosi żadnej odpowiedzialności, jeśli informacje te zostaną wykorzystane lub przedstawione w celach promocyjnych.

Fruitjuicematters

ZALECENIA I WYZWANIA ŻYWIENIOWE

Fruitjuicematters

Dzieciństwo to okres od późnego niemowlęctwa do początku okresu dojrzewania. W tym czasie zwiększa się u dzieci ilość spożywanych pokarmów i napojów, a także różnorodność żywieniowa diety. Ma to duże znaczenie dla wzrostu dziecka, a także jego rozwoju psychicznego, społecznego i kulturowego.

Problematyczne kwestie związane z żywieniem w tej grupie wiekowej to:

Niskie spożycie owoców – badania przeprowadzone w Europie[2] sugerują, że spożycie owoców i warzyw jest zbyt niskie wśród dzieci i młodzieży w porównaniu z zalecanymi ilościami wynoszącymi od 400 do 500 g owoców i warzyw dziennie. Jak widać na poniższym wykresie, spożycie owoców i warzyw znacząco różni się także w zależności od kraju. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)[3] donosi, że średnio mniej niż połowa dzieci codziennie spożywa owoce. W wielu krajach szklanka 100% soku owocowego liczy się jako porcja owoców.

Dzieci niejadki – większość dzieci spożywa zbyt małą ilość owoców i warzyw, problem ten dotyczy szczególnie dzieci w wieku przedszkolnym oraz dzieci, które są wybredne przy jedzeniu, są niejadkami lub mają neofobię żywieniową. Zazwyczaj dieta takich dzieci jest również uboga w witaminę C.[4] W przypadku niejadków, które niechętnie spożywają owoce i warzywa, 100% soki mogą stanowić alternatywne źródło witamin i składników mineralnych. Na przykład mała szklanka (150 ml) soku pomarańczowego pozwala zrealizować rekomendowaną w Europie dla dzieci dzienną dawkę witaminy C [5]

Niski poziom żelaza – przegląd[6] 44 badań przeprowadzonych w 19 krajach europejskich wykazał, że podczas gdy średnie spożycie żelaza przez niemowlęta i małe dzieci było zbliżone do zalecanych wartości, to rzeczywiste spożycie żelaza wśród większości dzieci było zbyt niskie – wahając się od 10% w Holandii do 50% w Austrii, Finlandii i Wielkiej Brytanii. Powszechne występowanie niedoborów żelaza sięgało ok. 5% w Europie Zachodniej, ale już do 50% w Europie Wschodniej.

Zaparcia – wytyczne Północnoamerykańskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (North American Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition) dotyczące zaparć zalecają spożywanie niektórych soków zawierających sorbitol w postępowaniu dietetycznym w zaparciu stolca. Soki z suszonych śliwek, gruszek i jabłek mogą zwiększać częstość wypróżnień z powodu wyższej zawartości wody w stolcu dzieci cierpiących na zaparcia[7].

100% SOK OWOCOWY: KORZYŚCI DLA DZIECI

100% sok powstaje poprzez wyciśnięcie lub rozgniatanie owoców. Oznacza to, że składniki odżywcze zawarte w takim soku są analogiczne do składu owoców wykorzystanych do jego produkcji. Wartości odżywcze są podobne niezależnie od tego, czy jest to sok bezpośredni czy produkowany z soku zagęszczonego. Prawo europejskie zabrania dodawania cukru do soku owocowego niezależnie od metody produkcji[8]. 100% soki owocowe różnią się od napojów owocowych lub napojów, które mogą zawierać dodany cukier lub sztuczne substancje słodzące.

W tabeli poniżej przedstawiono wartość odżywczą 100% soku pomarańczowego w 100 ml. Szklanka soku (200 ml) zawiera ok. 80 kcal (kilokalorii), ok. 18 g naturalnie występujących cukrów oraz 72,8 mg witaminy C. Wartości zaznaczone na niebiesko przedstawiają składniki, dla których w Europie może zostać zastosowane oświadczenie żywieniowe „źródło”.

Fruitjuicematters

Składniki odżywcze znajdujące się w 100% soku owocowym odgrywają istotną rolę we wsparciu utrzymywania prawidłowego stanu zdrowia, zgodnie z zatwierdzonymi oświadczeniami zdrowotnymi[9]

  • Foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych i pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
  • Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania zębów, skóry, dziąseł i kości. Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza. 
  • Potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśni oraz utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi.
  • Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania zębów, skóry, dziąseł i kości. Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza.

    Warto pamiętać, że witamina C zwiększa również przyswajanie żelaza niehemowego pochodzącego ze źródeł takich jak zielone warzywa liściaste i żywność wzbogacona.

    100% sok owocowy inaczej wpływa na organizm niż słodzone napoje, pod względem stężenia glukozy we krwi. Dlatego warto rozróżniać te dwie kategorie produktów. Wyniki badań dotyczących dzieci wskazują, że:

  • 100% sok pomarańczowy zdecydowanie korzystniej wpływa na masę tłuszczową i kontrolę stężenia glukozy we krwi niż słodzone napoje[10].
  • 100% sok owocowy nie był związany z jakąkolwiek zmianą z-score wskaźnika masy ciała wśród dzieci w wieku 1 roku i starszych w przeglądzie ośmiu prospektywnych badań kohortowych, w których udział wzięło ponad 34.000 dzieci [11].
  • Spożywanie 100% soku pomarańczowego wiąże się z większym spożyciem witaminy A, witaminy C, folianów i magnezu, zgodnie z analizą badania NHANES (National Health and Nutrition Examination Survey) przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych.[12] Ponadto nie zaobserwowano różnic w ryzyku wystąpienia otyłości wśród dzieci spożywających soki owocowe w porównaniu z dziećmi, które takich soków nie spożywają. Co ciekawe, dzieci spożywające 100% soki owocowe wykazywały większe spożycie owoców i osiągały lepsze wyniki wskaźnika jakości diety HEI-2005 (Healthy Eating Index).

UWZGLĘDNIANIE SOKU OWOCOWEGO W DIECIE

Fruitjuicematters

Według zaleceń Amerykańskiej Akademii Pediatrii (American Academy of Pediatrics)[13] dzieci w wieku powyżej 1 roku mogą codziennie pić 100% sok owocowy – świeży lub odtworzony z soku zagęszczonego – w ramach zbilansowanej diety. Dla małych dzieci bezpieczniejszy pod względem mikrobiologicznym jest sok pasteryzowany. Zalecane dzienne ilości spożycia zostały zaznaczone w tabeli poniżej. W wielu krajach europejskich 100% sok owocowy jest uznawany za jedną z zalecanych porcji owoców i warzyw.

Ze względu na fakt, że witamina C zwiększa biodostępność żelaza niehemowego (np. pochodzącego z żywności wzbogaconej, suplementów diety lub zielonych warzyw liściastych)[14], najlepiej jest spożywać sok owocowy wraz z posiłkami. Może to także minimalizować ewentualny wpływ soku owocowego na szkliwo zębów, dlatego jest to opcja rekomendowana przez dentystów.

WSKAZÓWKI DLA PACJENTÓW

W ramach inicjatywy „Fruit Juice Matters” przygotowano jednostronicową ulotkę, zatytułowaną Dlaczego warto pić sok owocowy? – DZIECI, która może być przydatna dla Państwa pacjentów. Egzemplarz ulotki można pobrać tutaj.

Przypisy

[1] Adequate Intake for vitamin C is 30 mg for 4-6-year-olds and 45 mg for 7-10-yearolds; Adequate Intake for folate is 140 µg for 4-6-year-olds and 200 µg for 7-10- year olds.

[2] EU Science Hub (2016) Fruit and vegetables.

https://ec.europa.eu/jrc/en/health-knowledge-gateway/promotion-prevention/nutrition/fruit-vegetables

[3] WHO (2016) World Health Organization

WHO Regional Office for Europe, Growing up unequal: gender and socioeconomic differences in young people’s health and well-being. Health behaviour in school-aged children (HBSC) study: International report from the 201

[4] Kozioł-Kozakowska A et al. (2017)

Prevalence of food neophobia in pre-school children from southern Poland and its association with eating habits, dietary intake and anthropometric parameters: a cross-sectional study. Pub Health Nutr 18: 1-9.

[6] Eussen S et al. (2015)

Iron intake and status of children aged 6-36 months in Europe: a systematic review. Ann Nutr Metab 66: 80-92.

[7] Baker SS et al. (1999)

Constipation in infants and children: evaluation and treatment. A medical position statement of the North American Society for Pediatric Gastroenterology and Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 29: 612–626

[9] Rejestr UE dotyczący dozwolonych oświadczeń zdrowotnych

http://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/claims/register/public/?event=register.home&CFID=289871&CFTOKEN=412e98b139a96490-3D871B69-99EF-047F-75B17F49E11D55B4

[10] Büsing F et al. (2018)

High intake of orange juice and cola differently affects metabolic risk in healthy subjects. Clin Nutr in press

[11] Auerbach BJ et al. (2017)

Fruit juice and change in BMI: A meta-analysis. Pediatr 139: e20162454.

[12] O’Neil CE et al. (2011)

One hundred percent orange juice consumption is associated with better diet quality, improved nutrient adequacy, and no increased risk for overweight/obesity in children. Nutr Res 31: 673-82.

[13] Heyman MB et al. (2017)

Fruit juice in infants, children and adolescents: Current recommendations. Pediatr 139: e20170967

[14] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (2015)

Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iron. EFSA J 13:4254, 115 pp