Sok owocowy w każdym wieku i na różnych etapach życia: kobiety w ciąży

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań w zakresie weryfikacji powyższych informacji i dbałości o ich rzetelność. Informacje kierowane są do specjalistów z dziedziny zdrowia i nie mają charakteru komercyjnego. Nie są przeznaczone bezpośrednio dla konsumentów. AIJN, Europejskie Stowarzyszenie Soków Owocowych nie ponosi żadnej odpowiedzialności, jeśli informacje te zostaną wykorzystane lub przedstawione w celach promocyjnych lub handlowych.

Fruitjuicematters

WYZWANIA ŻYWIENIOWE

Dieta bogata w składniki odżywcze jest szczególnie istotna w czasie ciąży ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na określone witaminy, minerały i kwasy tłuszczowe. Wyzwania żywieniowe w czasie ciąży mogą uwzględniać:

Mdłości – w pierwszym trymestrze ciąży kobiety mogą cierpieć na mdłości i wymioty, które ograniczają możliwość regularnego spożywania posiłków i utrzymywania zbilansowanej diety.

Poziom folianów – większość kobiet nie suplementuje kwasu foliowego przed ciążą, co jest zalecane w celu obniżenia ryzyka wystąpienia zaburzeń rozwoju cewy nerwowej płodu[1]. Badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazało, że 75% kobiet w wieku rozrodczym miało niski poziom folianów[2].

Poziom żelaza – zwiększona objętość krwi w okresie ciąży połączona z dodatkowym zapotrzebowaniem na żelazo może prowadzić do obniżonego poziomu żelaza w organizmie. Powoduje to uczucie zmęczenia i znużenia. Jedno z badań[3] wykazało, że tylko 20-35% kobiet w wieku rozrodczym w Europie miało wystarczające zasoby żelaza w organizmie, które nie wymagały suplementacji żelazem w ciąży. 

Nawodnienie organizmu – zgodnie z zaleceniami Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority) kobiety w ciąży powinny spożywać dodatkowe 300 ml płynów dziennie, a w okresie karmienia piersią – dodatkowe 700 ml[4] Mdłości mogą zmniejszać spożycie płynów, co prowadzi do mniejszego nawodnienia organizmu oraz zaparć.

Kwasy tłuszczowe omega-3 – są niezbędne w celu wspierania rozwoju mózgu i siatkówki oczu płodu[5], jednak wiele kobiet nie spożywa wystarczających ilości tłustych ryb, które są głównym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3.

100% SOK OWOCOWY: KORZYŚCI DLA KOBIET W CIĄŻY

100% sok powstaje poprzez wyciśnięcie lub rozgniatanie owoców. Oznacza to, że składniki odżywcze zawarte w takim soku są analogiczne do składu owoców wykorzystanych do jego produkcji. Wartości odżywcze są podobne niezależnie od tego, czy jest to sok bezpośredni, czy produkowany z soku zagęszczonego. Prawo europejskie zabrania dodawania cukru lub jakichkolwiek innych składników do soku owocowego niezależnie od metody produkcji[6].

Poniżej przedstawiono wartość odżywczą 100% soku pomarańczowego w 100 g. Szklanka soku (200 ml) zawiera ok. 80 kcal, ok. 18 g naturalnie występujących cukrów oraz 72,8 mg witaminy C (Referencyjna Wartość Spożycia wynosi 80 mg). Wartości zaznaczone na niebiesko przedstawiają składniki, dla których w Europie może zostać zastosowane oświadczenie żywieniowe „źródło”.

Fruitjuicematters

Składniki odżywcze znajdujące się w 100% soku owocowym odgrywają istotną rolę we wsparciu utrzymywania prawidłowego stanu zdrowia, zgodnie z zatwierdzonymi oświadczeniami zdrowotnymi[5]

  • Witamina C pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.
  • Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania dziąseł i zębów. Ma to istotne znaczenie, ponieważ w czasie ciąży zwiększa się ryzyko wystąpienia chorób dziąseł i rozwoju próchnicy zębów.
  • Foliany przyczyniają się do wzrostu tkanek matczynych w ciąży, a także do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Foliany zawarte w soku pomarańczowym wykazują bardzo wysoką biodostępność[7].Mimo to spożywanie soku owocowego nie zastępuje konieczności przyjmowania suplementów multiwitaminowych przeznaczonych dla kobiet w ciąży.
  • Potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi.
Obawy dotyczące zalecania spożywania soków owocowych ze względu na zawarte w nich naturalne cukry nie są poparte żadnymi dowodami w postaci wyników randomizowanych badań kontrolowanych. Natomiast, wyniki takich badań wskazują, że:

  • 100% sok pomarańczowy ma podobny indeks glikemiczny (IG) do pomarańczy (odpowiednio IG=50 oraz IG=43) i oba te produkty są klasyfikowane jako produkty o niskim IG[8]. Ponadto, zgodnie z wynikami metaanalizy randomizowanych badań kontrolowanych, spożywanie 100% soku owocowego nie miało znaczącego wpływu na kontrolę poziomu glukozy we krwi, wrażliwość na insulinę, ani na zwiększenie ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2[9]. Nie ma także żadnych dowodów na to, że spożywanie 100% soku owocowego wpływa na powstawanie ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej.
  • 100% sok pomarańczowy zdecydowanie korzystniej wpływa na kontrolę stężenia glukozy we krwi niż słodzone napoje[10]
  • Codzienne spożywanie 100% soku pomarańczowego nie wpływa na masę ciała lub poziom tkanki tłuszczowej[11]. Nie ma także żadnych dowodów na to, że regularne spożywanie małej szklanki soku owocowego prowadzi do nadmiernego przybierania na wadze w czasie ciąży. 

UWZGLĘDNIANIE SOKU OWOCOWEGO W DIECIE

W zależności od wytycznych obowiązujących w różnych krajach, zalecana dzienna porcja spożycia 100% soku owocowego waha się od 150 ml do 250 ml (jest to mniej więcej jedna szklanka) i może stanowić jedną porcję owoców i warzyw. Ze względu na fakt, że witamina C zwiększa biodostępność żelaza niehemowego (np. pochodzącego z żywności wzbogaconej, suplementów diety lub zielonych warzyw liściastych), najlepiej jest spożywać sok owocowy wraz z posiłkami. Rola witaminy C jako składnika wspierającego wchłanianie żelaza niehemowego jest tak duża, że eksperci uwzględnili jej wpływ opracowując Referencyjne Wartości Spożycia[12][13]

Sok owocowy składa się w 90% z wody i może przyczyniać się do spożywania zalecanych ilości płynów i tym samym wpływać na prawidłowe nawodnienie organizmu. Znane są pojedyncze przypadki dowodzące, że sok owocowy może pomagać w usuwaniu zaparć oraz porannych mdłości.

WSKAZÓWKI DLA PACJENTÓW

W ramach inicjatywy „Fruit Juice Matters” przygotowano jednostronicową ulotkę, zatytułowaną Dlaczego warto pić sok owocowy? – KOBIETY W CIĄŻY, która może być przydatna dla Państwa pacjentów. Egzemplarz ulotki można pobrać   tutaj.

Przypisy

[2] Bates B et al. (2015)

NDNS Supplementary report: blood folate results for the UK as a whole, Scotland, Northern Ireland (years 1 to 4 combined) and Wales (years 2 to 5 combined). London

[3] Milman N et al. (2017)

Iron status in pregnant women and women of reproductive age in Europe. Am J Clin Nutr 106: 1655-1662.

[5] EU register of authorised health claims

http://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/claims/register/public/?event=register.home&CFID=289871&CFTOKEN=412e98b139a96490-3D871B69-99EF-047F-75B17F49E11D55B4

[7] Franke AA et al. (2005)

Bioavailability and antioxidant effects of orange juice components in humans. J Agric Food Chem 53: 5170-8.

[8] Atkinson RD et al. (2008) International Tables of Glycemic Index and Glycemic Load Values. Diabetes Care 31: 2281-2283.

Atkinson RD et al. (2008) International Tables of Glycemic Index and Glycemic Load Values. Diabetes Care 31: 2281-2283.

[9] Murphy MM et al. (2017)

100 % fruit juice and measures of glucose control and insulin sensitivity: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. J Nutr Sci 6: e59 (15 pages).

[10] Büsing F et al. (2018) High intake of orange juice and cola differently affects metabolic risk in healthy subjects, Clin Nutr; epub ahead of print: https://doi.org/10.1016/j.clnu.2018.02.028

Büsing F et al. (2018) High intake of orange juice and cola differently affects metabolic risk in healthy subjects, Clin Nutr; epub ahead of print: https://doi.org/10.1016/j.clnu.2018.02.028

[11] Ribeiro C et al. (2017) Orange juice allied to a reduced-calorie diet results in weight loss and ameliorates obesity-related biomarkers: A randomized controlled trial. Nutrition 38:13-19.

[12] World Health Organization (2001).

Iron Deficiency Anaemia Assessment, Prevention, and Control. A guide for programme managers. WHO/NHD.

[13] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (2015)

Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iron. EFSA J 13:4254, 115 pp