Rola soku owocowego 100% w diecie

PROFIL ZDROWOTNY OSOBY SPOŻYWAJĄCEJ 100% SOKI OWOCOWE

Spożycie 100% soku pomarańczowego pozytywnie wpływa na osiąganie zalecanego poziomu witaminy C, która przyczynia się do prawidłowego tworzenia się kolagenu, prawidłowego funkcjonowania kości, chrząstek i naczyń krwionośnych.
100% sok pomarańczowy jest źródłem potasu, który wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mięśni i utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi.
100% sok pomarańczowy zawiera kwas foliowy, który przyczynia się do wzrostu tkanek matczynych podczas ciąży, wspiera prawidłowe funkcjonowanie systemu odpornościowego i redukcję stresu i zmęczenia.
Sok pomarańczowy ma niski indeks glikemiczny IG=50. Dowody z metaanalizy wskazują, że regularne spożywanie 100% soku pomarańczowego nie wpływa na zwiększenie ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2.
Dzienna porcja (200 ml) 100% soku pomarańczowego jest dobrym dodatkiem do śniadania zawierającego produkty bogate w żelazo (takie jak kasza lub wzbogacone w żelazo zboża), gdyż witamina C zawarta w soku wspomaga wchłanianie żelaza.
Tylko 6-24% dzieci w Europie, spożywa rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) 400 g warzyw i owoców dziennie. 100% sok owocowy – mimo, że nie zastąpi spożywania owoców – może pomóc w osiągnięciu zalecanych rekomendacji. W rzeczywistości, osoby, które piją 100% sok owocowy, spożywają również więcej owoców. Badania wskazują, że sok owocowy uzupełnia dietę, a nie zastępuje owoce.
Spożywanie szklanki 100% soku owocowego dziennie, może pomóc w spełnieniu rekomendowanego poziomu spożycia owoców i warzyw w Europie o 50-60%.

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań, aby informacje zawarte w tym dokumencie były wiarygodne i potwierdzone. Informacje są przeznaczone wyłącznie do celów związanych z komunikacją niekomercyjną, wyłącznie dla pracowników służby zdrowia. Informacje podane w tej dokumentacji nie stanowią porady dietetycznej. Stowarzyszenie AIJN nie ponosi żadnej odpowiedzialności, jeśli informacje te zostaną wykorzystane lub przedstawione w celach promocyjnych lub handlowych.

Spory odsetek ludności na całym świecie – zarówno w wieku rozwojowym, jak i wśród dorosłych – nie spożywa owoców i warzyw w ilościach zalecanych przez wytyczne i towarzystwa naukowe. Spożycie soków owocowych jest wyższe u dzieci i stopniowo spada w okresie dojrzewania. Najniższy poziom spożycia obserwuje się w okresie dorosłości.

Spożycie soku owocowego 100% na świecie

W 2010 r. opublikowano wyniki badania dotyczącego spożycia soków owocowych 100%, przeprowadzonego na grupie 569 tysięcy osób z 46 krajów na całym świecie. Wyższe spożycie zaobserwowano w Australazji (156 ml dziennie), podczas gdy w krajach azjatyckich średni poziom konsumpcji był niski, najniższą wartość osiągają w Azji Wschodniej – zaledwie 3 ml/dobę. Przeciętne spożycie było wyższe w krajach o wysokich dochodach – 60 ml dziennie wobec 7 ml dziennie w krajach o niskich dochodach. We wszystkich rozpatrywanych obszarach geograficznych spożycie było wyższe wśród kobiet niż wśród mężczyzn.

Spożycie soku owocowego na przestrzeni lat

Badania prowadzone od wielu lat we Włoszech pozwalają prześledzić, w jaki sposób zmieniały się przyzwyczajenia konsumentów w odniesieniu do wyboru owoców, warzyw i soków owocowych. Spożycie soków owocowych 100% było podobne w dwóch pierwszych badaniach, przeprowadzonych w latach 1980-84 i 1994-96 i wynosiło średnio 21 ml dziennie. Dane z ostatniego badania przeprowadzonego w latach 2005-2006 wykazały wzrost do poziomu 64 ml dziennie.

Odpowiednie wielkości porcji

W Wielkiej Brytanii konsumentom zaleca się picie do 150 ml soku owocowego dziennie, co odpowiada jednej porcji owocu, zgodnie z rekomendowaną zasadą „5 porcji dziennie”. Ilość ta odpowiada 62 kcal, czyli około 3% dziennej dawki energii w diecie 2000 kcal. We Włoszech zalecana dzienna porcja soku owocowego wynosi 200 ml.

W Stanach Zjednoczonych w Wytycznych Żywieniowych na lata 2015-2020 jako punkt odniesienia dla całych owoców i soków owocowych stosuje się „równowartość szklanki" wynoszącą 237 ml. Wytyczne zalecają dzienne spożywanie owoców w równowartości 2 szklanek, z czego sok owocowy 100% powinien stanowić mniej niż połowę. W przypadku Amerykańskiego Stowarzyszenia Kardiologicznego (American Heart Association) porcje owoców i porcje soku owocowego pokrywają się i każda z nich odpowiada połowie szklanki, co odpowiada połowie owocu lub 115 ml soku. Jedną z zalecanych porcji owoców można zastąpić spożyciem 100% soku owocowego.

Czy sok owocowy może zastąpić mleko?

Z danych przedstawionych w dwóch badaniach przeprowadzonych z udziałem amerykańskich dzieci i młodzieży wynika, że wyższe spożycie soków owocowych, warzyw i owoców nie wiązało się z niższym spożyciem mleka. Dodatkowo, wtórna analiza Brytyjskiego Krajowego Badania Diety i Żywienia (UK National Diet and Nutrition Survey), wykazała, że konsumenci soków owocowych (zarówno dorośli, jak i nastolatkowie) zazwyczaj spożywają większe ilości całych owoców i są bardziej skłonni do spożywania od trzech do pięciu porcji owoców i warzyw dziennie. Natomiast osoby stroniące od soku owocowego rzadziej osiągały zalecany poziom spożycia.

Sok owocowy a spożycie warzyw i owoców

Szacunki z badania NHANES (Badanie Ankietowe Zdrowia i Żywienia w USA) (2007-2010) wskazują, że jedynie 40% osób w wieku 1-18 lat deklaruje spożywanie owoców w ilościach zgodnych z amerykańskimi wytycznymi. Wyższy poziom konsumpcji odnotowano wprawdzie w przedziale wiekowym 2-5 lat, ale wraz z wiekiem poziom ten stopniowo malał. Dzieci w wieku 2-5 lat spożywały mniej całych owoców i więcej soków owocowych w porównaniu ze starszymi grupami wiekowymi, gdzie tendencja ta uległa odwróceniu. Biorąc pod uwagę całkowite spożycie owoców, około 35% spożywa się w postaci soku owocowego. Odsetek ten potwierdzają także najnowsze dane pochodzące z badania NHANES 2011-2012.

Spożycie soku owocowego, owoców i warzyw przez osoby w różnym wieku

Nawyki żywieniowe wykształcone w dzieciństwie są ważnymi czynnikami determinującymi spożycie owoców i warzyw w kolejnych etapach życia. Ponieważ ma to wpływ na zachowania przejawiane w życiu dorosłym, już od najmłodszych lat należy zachęcać dzieci do właściwych nawyków żywieniowych. Spożycie soków owocowych, które jest wyższe w grupie wiekowej od 2 do 5 lat, spada stopniowo w okresie dojrzewania, a najniższy poziom spożycia obserwuje się w okresie dorosłości. W okresie dojrzewania, a być może nawet wcześniej, następuje nagły spadek spożycia owoców i warzyw, który następnie rośnie ponownie w okresie dorosłości. W ujęciu całościowym, spory odsetek ludności – zarówno w wieku rozwojowym, jak i wśród dorosłych – nie spożywa owoców i warzyw w ilościach zalecanych według wytycznych i przez towarzystwa naukowe.

Niektóre badania europejskie (w Irlandii, Holandii i Wielkiej Brytanii) przeprowadzone w latach 2003-2006 wśród dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat wykazały, że spożycie owoców i warzyw rośnie wraz ze spożyciem soku owocowego. Wyniki dużego badania ankietowego, przeprowadzonego na grupie 2 741 europejskich nastolatków i dotyczącego wybieranych przez nich napojów wskazują, że około połowa badanych deklaruje spożywanie soków owocowych. Średnia dzienna spożywana ilość wynosiła 132 ml (co odpowiada ok. 70 kcal).

Wnioski:

Dane zbierane na całym świecie wskazują, że poziom spożycia owoców, warzyw oraz soku owocowego 100% zmienia się w zależności od wieku, płci i kraju. Spożycie soku owocowego jest wyższe w krajach o wyższych dochodach, wśród dzieci oraz wśród kobiet. Jego poziom spada w miarę wchodzenia dzieci w wiek nastoletni – spożycie soku deklaruje około połowa europejskich nastolatków. Piciu soku owocowego towarzyszy wyższe spożycie owoców oraz stabilny poziom spożycia mleka. W zaleceniach wydanych przez niektóre kraje jedna porcja soku owocowego stanowi ekwiwalent jednej porcji owoców.

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań, aby informacje zawarte w tym dokumencie były wiarygodne i potwierdzone. Informacje są przeznaczone wyłącznie do celów związanych z komunikacją niekomercyjną, wyłącznie dla specjalistów z dziedziny żywienia i zdrowia. Informacje podane w tej dokumentacji nie stanowią porady dietetycznej.

Przypisy

[1] Lewis HB et al. (2012)

How much should I eat? A comparison of suggested portion sizes in the UK. Public Health Nutrition 15: 2110-7

[2] Società Italiana di Nutrizione Umana – SINU (2014)

Livelli di Assunzione di Riferimento di Nutrienti ed energia per la popolazione italiana –  IV Revisione. SICS Ed

[3] US Department of Health and Human Services and US Department of Agriculture (2015)

2015-2020 Dietary Guidelines for Americans. (2015) 8th Edition

[5] Kranz S et al. (2004)

Changes in diet quality of American pre-schoolers between 1977 and 1998. American Journal of Public Health 94: 1525-30

[6] Fulgoni VL (2012)

National trends in beverage consumption in children from birth to 5 years: analysis of NHANES across three decades. Nutr J 11: 92

[7] Herrick KA (2015)

Fruit Consumption by Youth in the United States. Pediatrics 136: 664-71

[8] Kim SA (2014)

Vital Signs: Fruit and Vegetable Intake Among Children - United States, 2003–2010. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 63: 671-6

[9] Leclercq C (2009)

The Italian National Food Consumption Survey INRAN-SCAI 2005-06: main results in terms of food consumption. Publ Health Nutr 12: 2504-2532

[10] Minaker L & Hammond D (2016)

Low frequency of fruit and vegetable consumption among Canadian youth: Findings from the 2012/2013 Youth Smoking Survey. J School Health 86: 135 – 42

[11] Nardone P Il Sistema di sorveglianza OKkio alla SALUTE: risultati (2010)

Centro Nazionale di Epidemiologia, Sorveglianza e Promozione della Salute. Istituto Superiore Sanità (2016) Roma 

[12] Cavallo F (2016)

4th Italian report from the international study HBSC. Ministero della Salute. Centro per la Prevenzione e il Controllo delle Malattie. Strampatre s.r.l. Torino

[13] O’Connor L et al. (2013)

Dietary energy density and its association with the nutritional quality of the diet of children and teenagers. J Nutr Sci 2: 1 – 8

[14] Oude Griep LM et al. (2011)

Raw and processed fruit and vegetable consumption and 10-year stroke incidence in a population-based cohort study in the Netherlands. Eur J Clin Nutr 65: 791-9

[15] Gibson S & Ruxton CHS (2016)

Fruit juice consumption is associated with intakes of whole fruit and vegetables, as well as non-milk extrinsic sugars: a secondary analysis of the National Diet and Nutrition Survey. Proc Nutr Soc 75 (OCE3): E259

[16] Duffey KJ et al. (2012)

Beverage consumption among European adolescents in the HELENA Study. Eur J Clin Nutr 66: 244–252