Korzyści żywieniowe wynikające ze spożywania soku owocowego 100%

WPŁYW PASTERYZACJI NA WZROST BIODOSTĘPNOŚCI ZWIĄZKÓW SOKU OWOCOWEGO

100% sok owocowy, a w szczególności 100% sok pomarańczowy, jest cennym źródłem składników odżywczych i bioaktywnych, takich jak karotenoidy i flawanony.

Karetonoidy i flawanony są biodostępne w 100% soku owocowym. Biodostępność to stopień, w jakim składniki odżywcze żywności są dostępne do wchłonięcia i wykorzystania przez organizm.

Pasteryzowany 100% sok owocowy charakteryzuje się zbliżoną biodostępnością flawanonów do owocu, ale wyższą biodostępnością karotoneidów.

Pasteryzowany 100% sok owocowy odpowiada pod względem wchłaniania i metabolizmu flawanonów sokowi świeżo wyciśniętemu, co sugeruje, że sok pasteryzowany charakteryzuje się również porównywalną wartością odżywczą składników bioaktywnych.

Liczne badania potwierdziły potencjalny wpływ składników bioaktywnych obecnych w 100% sokach owocowych na zdrowie. Jednak nie ma w UE jeszcze żadnych zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych w odniesieniu do flawonoidów w cytrusach.

ŚWIEŻO WYCISKANY SOK POMARAŃCZOWY

PASTERYZOWANY SOK POMARAŃCZOWY

3,6 x

więcej zawartości flawanonów
Zawartość flawanonów:

16 mg

Zawartość flawanonów:

58 mg

1,6 mg

2,2 mg

0,7 mg

2,6 mg

5 mg

2,3 mg

1,6 x większa biodostępność
2,3 x większe wchłanianie w jelitach
3,2 x większe wydalanie
Badania pokazują, że wchłanianie w jelitach i wydalanie z moczem jest znacznie wyższe po spożyciu pasteryzowanego 100% soku pomarańczowego. Co oznacza 1,6-krotny wzrost biodostępności składników.

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań, aby informacje zawarte w tym dokumencie były wiarygodne i potwierdzone. Informacje są przeznaczone wyłącznie do celów związanych z komunikacją niekomercyjną, wyłącznie dla pracowników służby zdrowia. Informacje podane w tej dokumentacji nie stanowią porady dietetycznej. Stowarzyszenie AIJN nie ponosi żadnej odpowiedzialności, jeśli informacje te zostaną wykorzystane lub przedstawione w celach promocyjnych lub handlowych.

Soki owocowe zawierają szereg ważnych dla zdrowia składników mineralnych, witamin i związków bioaktywnych, takich jak substancje fitochemiczne. Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zbilansowanej, zrównoważonej diety zwykle zalecane jest spożywanie różnorodnych owoców i warzyw, które są niezbędne do zaspokojenia naszego zapotrzebowania na witaminy i składniki mineralne. Jednak zgodnie z wytycznymi umiarkowane spożycie soku owocowego 100% może odgrywać znaczącą rolę w dostarczaniu organizmowi potasu i niektórych innych mikroskładników odżywczych.

Oświadczenia dotyczące witamin i składników mineralnych

Rozporządzenie Unii Europejskiej nr 1924/2006 reguluje stosowanie oświadczeń żywieniowych, gdy 100 g żywności lub 100 ml napoju zawiera odpowiednio co najmniej 15% lub 7,5% referencyjnej wartości spożycia (RWS) danej substancji odżywczej. Zgodnie z tymi wymogami sok 100% pomarańczowy, grejpfrutowy, cytrynowy, ananasowy i pomidorowy może być określany jako „źródło" witaminy C; ponadto sok pomarańczowy, ananasowy i pomidorowy spełnia to kryterium dla potasu, a sok pomarańczowy dodatkowo dla folianów.

Składniki odżywcze w soku owocowym pochodzą bezpośrednio z wyciskanego owocu. Porównanie poziomu mikroskładników (witaminy A, folianów, witaminy C, wapnia, magnezu i potasu) w soku i w całych owocach, z których sok został wyciśnięty nie wykazało żadnych istotnych różnic. W niektórych przypadkach zawartość sodu może być wyższa w soku owocowym 100%, podczas gdy zawartość potasu, fosforu i magnezu może być niższa w porównaniu z odpowiadającym im ekstraktem ze świeżych owoców. 

Korzyści żywieniowe

Wchłanianie żelaza niehemowego w jelicie jest hamowane przez niektóre związki obecne w żywności, takie jak fityniany lub związki polifenolowe. Z drugiej strony, wchłanianiu tej postaci żelaza sprzyja obecność innych substancji, takich jak witamina C (kwas askorbinowy). Rola witaminy C w tym względzie jest tak istotna, że WHO uwzględniła jej wpływ na biodostępność żelaza przy opracowywaniu wartości referencyjnych. Oznacza to, że spożywanie soku owocowego 100% wraz z produktami bogatymi w żelazo niehemowe może pomóc zwiększyć wchłanianie tego minerału.

Karotenoidy prowitaminowe (na przykład ß-karoten), obecne w owocach i warzywach stanowią około 40% witaminy A spożywanej codziennie w krajach zachodnich. W badaniu przeprowadzonym na grupie 8861 osób, z których 2310 regularnie piło sok, stwierdzono, że spożycie witaminy A wśród osób regularnie pijących sok pomarańczowy było o 14% wyższe niż u pozostałych osób (odpowiednio 660 μg i 580 μg ekwiwalentu retinolu dziennie).

W innym badaniu, które analizowało stężenie karotenoidów we krwi, stwierdzono wyższe stężenie alfa-karotenu po spożyciu soku niż po spożyciu surowych lub gotowanych całych warzyw. Sok owocowy (i warzywny) zazwyczaj charakteryzuje się wysoką zawartością niektórych mikroskładników odżywczych, których dostępność biologiczna, tak jak w przypadku karotenoidów prowitaminowych, może być wyższa w porównaniu ze stanowiącymi źródło tych soków surowymi lub gotowanymi całymi owocach i warzywami.

Potas a ciśnienie krwi

Sok owocowy 100%, podobnie jak warzywa, pełnoziarniste zboża i rośliny strączkowe, zawiera znaczne ilości potasu. Średnie spożycie potasu u dorosłych Europejczyków wynosi od 2463 do 3991 mg dziennie. Na podstawie systematycznego przeglądu literatury WHO proponuje spożycie potasu na poziomie 3510 mg dziennie – ilość ta pozwala kontrolować ciśnienie krwi i zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia, zwłaszcza udaru mózgu. Spożycie umiarkowanej ilości soku owocowego (około 150-200 ml dziennie) w ramach zrównoważonej diety mogłoby pomóc konsumentom w osiągnięciu zalecanego poziomu spożycia potasu i przyczynić się do utrzymania normalnego ciśnienia krwi u całej populacji.

Gęstość energetyczna soku owocowego

Część specjalistów obawia się, że energia zawarta w sokach owocowych (wynikająca z obecności cukrów owocowych) może wpływać na ogólną jakość odżywczą diety i prowadzić do zjawiska „rozcieńczania składników odżywczych”. Badania wykazały, że pomimo niskiej gęstości energetycznej, spożycie soku owocowego nie wiąże się z rozcieńczeniem niezbędnych mikroskładników odżywczych, takich jak witamina A. Wręcz przeciwnie, sok owocowy może przyczynić się do osiągnięcia zalecanego poziomu spożycia tych składników.

Substancje fitochemiczne

W wielu sokach owocowych 100% występują fitozwiązki takie jak karotenoidy (w szczególności luteina, β-karoten i likopen) oraz polifenole. Ponieważ w owocach cytrusowych, większość związków fenolowych i karotenoidów znajduje się w skórce, tłoczenie przemysłowe sprawia, że ilość fitozwiązków przedostających się do soku jest większa.

Wnioski

Zgodnie z wytycznymi dietetycznymi źródłem witamin i minerałów w zbilansowanej diecie powinny być przede wszystkim owoce i warzywa. Stężenie niektórych mikroskładników odżywczych w soku owocowym 100% jest wysokie, a jego spożycie znacznie pomaga osiągnąć zalecany poziom spożycia witamin i minerałów. Obawy o to, że cukry naturalnie występujące w soku mogą mieć negatywny wpływ na jakość diety lub zbyt wysokie przyjęcie energii są bezpodstawne. Sok owocowy 100% może być określany mianem „źródła” najważniejszych mikroskładników odżywczych, a biodostępność niektórych z nich jest wyższa niż w świeżych owocach, z których sok wyciśnięto.

Zastrzeżenie: Dołożono wszelkich starań, aby informacje zawarte w tym dokumencie były wiarygodne i potwierdzone. Informacje są przeznaczone wyłącznie do celów związanych z komunikacją niekomercyjną, wyłącznie dla specjalistów z dziedziny żywienia i zdrowia. Informacje podane w tej dokumentacji nie stanowią porady dietetycznej.

Przypisy

[1] Annex XIII of Regulation 1169/2011

[2] Serpen JY (2012)

Comparison of sugar content in bottled 100% fruit juice versus extracted juice of fresh fruit. Food Nutr Sci 3: 1509-1513

[3] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (2015)

Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iron. EFSA J 13:4254, 115 pp

[4] O’Neil CE et al. (2012)

100% Orange Juice consumption is associated with better diet quality, improved nutrient adequacy, decreased risk for obesity, and improved biomarkers of health in adults: National Health and Examination Survey, 2003 – 2006. Nutr J

[5] McEligot AJ et al. (1999)

Comparison of serum carotenoid responses between women consuming vegetable juice and women consuming raw or cooked vegetables. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 8: 227-231

[6] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies Scientific (2010)

No 1924/20061. EFSA J 8:1469, 17 pp 

[7] Peleg H et al. (1991)

Distribution of bound and free phenolic acids in oranges (Citrus sinensis) and grapefruits (Citrus paradisi). J Sci Food Agric 57:417–426

[8] Gil-Izquierdo A et al. (2002)

Effect of processing techniques at industrial scale on orange juice antioxidant and beneficial health compounds. J Agric Food Chem 50: 5107–5114